Vipassana

Vipassana is een van India’s oudste meditatietechnieken. Na lang verloren te zijn geweest voor de mensheid, werd deze techniek meer dan 2500 jaar geleden opnieuw ontdekt door Gautama de Boeddha. *Vipassana* betekent letterlijk: ‘de dingen zien zoals ze werkelijk zijn’. Het is een proces van geestelijke zuivering door zelfobservatie. Men begint met het observeren van de natuurlijke ademhaling om de geest te concentreren. Met dit verscherpt bewustzijn observeert men vervolgens de veranderlijke aard van lichaam en geest, waar door men de universele waarheden van vergankelijkheid, lijden en ego loosheid ervaart. De realisatie van deze waarheid door rechtstreekse ervaring brengt het zuiveringsproces teweeg. Het hele pad (Dhamma) is een universele oplossing voor universele problemen. Het heeft niets te maken met een georganiseerde religie of sekte. Daarom kan deze techniek door iedereen, altijd en overal, vrijelijk beoefend worden, zonder in conflict te komen met etnische, culturele of godsdienstige achtergrond. Het zal blijken dat iedereen er evenveel baat bij heeft.

Wat Vipassana niet is:

  • Het is geen rite of een ritueel gebaseerd op blind geloof.
  • Het is geen vorm van intellectueel of filosofisch vermaak.
  • Het is geen rustkuur, vakantie, of ontmoetingsplaats
  • Het is geen vlucht voor de moeilijkheden van het dagelijkse leven.

Wat Vipassana wel is:

  • Het is een techniek om lijden op te lossen.
  • Het is een methode van geestelijke zuivering die iemand helpt om alle spanningen en problemen in het leven op een kalme en evenwichtige wijze onder ogen te zien.
  • Het is een levenskunst die iemand in staat stelt om positief bij te dragen aan de samenleving.

Vipassana-meditatie is gericht op de hoogste spirituele doelstellingen van totale bevrijding en volledige verlichting. Hoewel het niet haar hoofddoel is om lichamelijke problemen te genezen, worden veel psychosomatische aandoeningen opgelost als een neveneffect van de geestelijke zuivering. In feite heft Vipassana de drie oorzaken van al het lijden op: verlangen, afkeer en onwetendheid. Door regelmatige beoefening nemen de spanningen in het dagelijkse leven af en de mentale complexen – veroorzaakt door het oude patroon van onevenwichtige reacties op aangename en onaangename situaties – raken ontward.

Alhoewel Vipassana als techniek ontwikkeld werd door de Boeddha, is de beoefening ervan niet beperkt tot boeddhisten. Er is absoluut geen sprake van bekering. De techniek werkt vanuit het eenvoudige principe dat alle mensen met dezelfde problemen kampen en dat een techniek die deze kan oplossen universeel toepasbaar moet zijn. Mensen van uiteenlopende religieuze achtergronden hebben het nut van Vipassana-meditatie ervaren, en vonden het niet strijdig met de belijdenis van hun geloof.

Meditatie en zelfdiscipline

Het zuiveringsproces door zelfonderzoek is beslist niet eenvoudig. Er moet hard voor gewerkt worden. Alleen eigen inspanning levert inzicht op, niemand kan het voor een ander doen. Daarom heeft deze cursus alleen zin voor hen die bereid zijn serieus te werken en zich aan de gedragscode te houden. De regels en voorschriften dienen het welzijn en de bescherming van de studenten, ze maken deel uit van de techniek.

Tien dagen is eigenlijk maar een korte periode om tot de diepste lagen van het onderbewustzijn door te dringen en om te leren diep gewortelde complexen uit te roeien. Onafgebroken beoefening in afzondering is de sleutel tot het succes van deze techniek. Vanuit dit oogpunt zijn de regels en voorschriften ontwikkeld. Ze zijn niet opgesteld ten behoeve van de leraar of het management van de cursus, noch worden ze opgelegd vanuit traditie, orthodoxie of blinde toewijding binnen een of andere religieuze organisatie. Integendeel, de regels en voorschriften zijn gebaseerd op de praktische ervaring van duizenden mediteerders, ze zijn zowel wetenschappelijk als rationeel van aard. Door het navolgen van deze regels ontstaat een bevorderlijke atmosfeer voor meditatie. Het breken ervan bederft deze atmosfeer.

Een student moet voor de volle 10 dagen van de cursus blijven. Daarnaast dienen ook de overige regels zorgvuldig gelezen en afgewogen te worden. Slechts degenen die bereid zijn op een eerlijke en zorgvuldige wijze alle regels en voorschriften na te leven, kunnen zich voor een cursus opgeven. Zij, die niet bereid zijn om vastberaden deze inspanning te leveren, zullen hun tijd slechts verdoen en bovendien een belemmering vormen voor anderen, die wel serieus wensen te werken. Iemand die wil deel nemen moet weten dat het niet alleen nadelig is maar zelfs wordt afgeraden, om de cursus voortijdig te verlaten wanneer de discipline als te moeilijk wordt ervaren. Dat geldt eveneens voor iemand die – ondanks herhaalde waarschuwingen – de regels blijft veronachtzamen en gevraagd moet worden te vertrekken.

Personen met ernstige psychische stoornissen

Mensen met ernstige psychische stoornissen komen wel eens naar Vipassana-cursussen met de onrealistische verwachting dat de techniek hun psychische problemen zal verlichten of genezen. Instabiele persoonlijke relaties en een verleden van uiteenlopende behandelingen kunnen bijkomende factoren zijn die het onwaarschijnlijk maken dat deze mensen baat vinden bij een cursus, als zij die al volledig kunnen voltooien. Als vrijwilligersorganisatie, die niet professioneel is op dit gebied, zijn we niet bevoegd te zorgen voor mensen met dergelijke achtergrond. Hoewel Vipassana-meditatie de meeste mensen ten goede komt, is het geen alternatief voor een medische of psychiatrische behandeling, en raden we het niet aan voor mensen met ernstige psychische stoornissen.

De gedragsregels

De basis van de oefening is sila –moreel gedrag. Sila biedt een basis voor de ontwikkeling van samādhi –concentratie van de geest; en de zuivering van de geest wordt verkregen door paññā –wijsheid door inzicht.